ALIŞVERİŞ PSİKOLOJİSİ « Ege Denge

27 Kasım 2021 - 08:46

ALIŞVERİŞ PSİKOLOJİSİ

ALIŞVERİŞ PSİKOLOJİSİ
Son Güncelleme :

25 Kasım 2021 - 10:30

13 views

Bu hafta size alışveriş ve psikoloji arasındaki ilişkiden ve sektörün davranışlarının bizim algılarımıza nasıl etki ettiğinden bahsetmek istiyorum. Günümüz çağı artık çok çeşitli sektörlere ev sahipliği yapıyor. Günlük hayatta çok farklı tüketim ürünleriyle karşılaşıyoruz. Alışveriş artık hayatın bir parçası ve vazgeçilmezidir. Teknoloji çağında yaşıyor olmamız ve birçok işlemi yapabilmenin telefonumuzda bir tuş kadar bize yakın olması da bu durumu tetikliyor.

İnternetteyken aklımızda bir iki parça ürün almak varken sepete geldiğimizde kendimizi bir sürü ürünü satın alıyorken ya da alışveriş yapmak aklımızda hiç yokken bir anda ekranda çıkan reklam linkinden ürüne gidip kargo siparişi vermiş buluruz. Bunların altında ‘almazsam kendimi mutsuz hissederim, almasaydım bir parçam eksik kalacaktı, yoksunluk hissedecektim’ gibi bağımlılık cümleleri ya da ‘kendimi durduramadım, hiç düşünmeden aldım’ gibi dürtüsel eğilimler yatar. Köşeyi döndüğümüzde karşımıza çıkan mağazadaki ihtiyacımız olmamasına rağmen vitrinde duran kırmızı güzel bir elbiseyi görür görmez ‘almam lazım çok güzel, geçen arkadaşlarla internette görmüştük o bu elbiseydi, öyleyse alıyorum’ diyerek o anda zihinde oluşan düşüncelerin kontrol edilememesiyle ve anlık kararlarla o elbiseyi almış oluruz. Eve geldiğimizde benzerlerinin dolabımızda olduğunu aslında ihtiyacımızın kış mevsiminden dolayı kaban almak olduğunu sonradan fark ederiz. Bazen çevremiz tarafından eleştirilsek bile çok gerekli olmadığı halde ihtiyacımız olmayan ürünler alırız. Bu tarz olayların psikoloji yönünde bir karşılığı var. Alışveriş yapmak bizim için haz kaynağıdır ve bizi mutlu eder. İçinde bulunduğumuz psikolojik durum kızgın, depresif ve ya kaygılı olduğunda da satın alma davranışlarımız olumlu etkilenir. Çünkü alışveriş yapmak kısa vadede kendimizi iyi hissetmemizi sağlar. Bir şeyi satın almak ve ulaşmak zihinde başardım hedefe ulaştım algısı yaratır ve doğal olarak zihin zaferi yaşar. Benlik saygısı yükselir. Kendimize karşı değer algımız artar.

İşin bir de başka boyutu var. Tüketici tarafınının yanında pazarlayıcı tarafın da psikolojiyi nasıl kullandığını anlamakta fayda görüyorum. Markette hesabı öderken kasanın yanında çocuklara hitap eden ufak fakat göze çarpan ürünler konulur ve kasiyerler şunu da eklemek ister misiniz diyerek satmak ister ve bu bir taktiktir çünkü genele bakarak küçük fiyatlı o ürünleri eklemekte sorun görmezsiniz bir de çocuğunuz yanınızdaysa. Büyük market sepetlerinin kullanılması da anlam taşır. Tüketici psikolojik olarak kocaman sepetin içini doldurmak ister. Fark ettiyseniz alışveriş merkezlerinde (AVM) yavaş ritimli müzikler de çalar. Bu müzikler doğal olarak rahatlamamıza ve AVM’lerde güvende hissetmemizi sağlar. Diğer strateji ise alakalı ürünlerin yan yana koyulmasıdır. Saat cüzdan, gömlek pantolon, kola cips ve  akıllı saatler telefonlar gibi siz bir tanesini almak isteseniz bile zihin bizi bu ikili gruptan yarım kalanı tamamlamak için diğerini de satın alma davranışına  iter. Başka bir strateji de raflarda oluyor, en pahalı ve göz alıcı ürünler raflarda göz hizasına koyulur ki müşteri direk onu görsün ve alsın, hatta aynı plan çocukların boyları ve çikolatalar içinde geçerlidir. Ama ürünler de kalıcı değildir. Geçende aldığınız ürünü mağazalarda aynı bölmede bulamamanızda tesadüf değildir. Ürünlerin yerleri belirli aralıklarla değiştirilir. Çünkü o ürünü içeride ararken içeride daha fazla vakit geçirmeniz ve diğer ürünleri de görmeniz istenir. Birde etikette 10 tl yerine 9.99 tl ifadesini görürüz. Burada zihin o fiyatı 9 tl olarak algılama eğilimindedir. Bu yüzden de tam fiyat yazılmaz. Çevrimiçi alışveriş yapıyorsak ise araştırdığımız ürünler bir süre sonra algoritma yoluyla gezindiğimiz sitelerde karşımıza çıkmaya başlar ve yanında taksitli ya da bonus puanlı indirimler yazar. Alışveriş için tüm kolaylıklar sağlanmıştır. Bizim alışveriş yapmamız istenir.

Kısacası ticaret sektörünün gelişimi için insanların satın alma davranışları üzerinden alışveriş psikolojisi kullanılır. Bu hafta ise Efsane Cuma haftasında olduğumuz için kendimizi bol alışverişli anların içinde bulabiliriz.

Psikolog Ali ÇETİN

pskalicetin@gmail.com

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.